{"id":1470,"date":"2025-10-19T11:58:43","date_gmt":"2025-10-19T11:58:43","guid":{"rendered":"https:\/\/share4justice.org\/?p=1470"},"modified":"2026-05-06T13:22:00","modified_gmt":"2026-05-06T13:22:00","slug":"qanuna-suri-u-diyardeya-tundiya-dibistani-li-navenden-ferkirine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/qanuna-suri-u-diyardeya-tundiya-dibistani-li-navenden-ferkirine\/","title":{"rendered":"Qan\u00fbna S\u00fbr\u00ee \u00fb Diyardeya Tund\u00eeya Dibistan\u00ee li Navend\u00ean F\u00earkirin\u00ea"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">V\u00eedyoyek ku li ser medyaya civak\u00ee, di destp\u00eaka cotmeha 2025an belav b\u00fb, b\u00fbyereke bi\u00ea\u015f di dibistana Dareya ya hik\u00fbm\u00ee de li gundewar\u00ea \u015eam\u00ea diyar dike, di v\u00eedyoy\u00ea de, xanimek ku t\u00ea gotin r\u00eavebera dibistan\u00ea ye, li dij\u00ee hejmareke zarokan li dibistan\u00ea di dema bir\u00eazb\u00fbna xwendekaran de sibeh\u00ea, tund\u00eey\u00ea bi kar t\u00eene.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00eedyoy\u00ea de, xanima ku dar di dest w\u00ea de ye, di nav zarokan de tirs\u00ea belav dike \u00fb li p\u00ea\u015f \u00e7av\u00ean hevkar\u00ean wan li hin xwendekaran dide, d\u00eemeneke ku berdewam\u00eeya diyardeya tund\u00eeya dibistan\u00ee di dezgeh\u00ean f\u00earkirin\u00ea de n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Li d\u00fb belavb\u00fbna v\u00ea tomarkirin\u00ea, r\u00eaveber\u00ea perwerdehiy\u00ea li gundewar\u00ean \u015eam\u00ea, Fad\u00ee Nazhat, ragihand ku hin tedb\u00eer\u00ean destp\u00eak\u00ea hatine girtin; di wan de rawestandina r\u00eavebera dibistan\u00ea ji kar \u00fb qedexekirina t\u00eaketina w\u00ea ya dibistan\u00ea, di gavek\u00ea de ku wek\u00ee tedb\u00eerek disiplina demk\u00ee hate binavkirin heta ku encam\u00ean l\u00eakol\u00een\u00ea derkevin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her\u00e7end Wezareta Perwerdehiy\u00ea ya S\u00fbr\u00eeyay\u00ee salan e ku bi belavkirina fermanan qedexekirina l\u00eadan\u00ea an j\u00ee her \u015f\u00eawaz\u00ea tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea di dibistanan de ragihandiye, ya daw\u00een j\u00ee fermana di 9\u00ea Cotmeha 2025an de ye ku bi e\u015fkerey\u00ee qedexe dike her tund\u00eeya la\u015f\u00ee an j\u00ee gotar\u00ee li dij\u00ee xwendekaran, l\u00ea dubareb\u00fbna b\u00fbyer\u00ean tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea ya dibistan\u00ee n\u00ee\u015fan dide ku ev ferman bandorek astengdar an \u00e7areseriyek bingeh\u00een nab\u00eene. Ev j\u00ee hewcey\u00eeya qan\u00fbn\u00ee ya tundtir radike ku bi e\u015fkerey\u00ee van kiryaran s\u00fbcdar bike \u00fb parastina qan\u00fbn\u00ee ya bi bandor ji bo zarokan di nav haw\u00eerdora perwerdehiy\u00ea de peyda bike.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>Tund\u00fbt\u00fbj\u00ee li dij\u00ee xwendekaran ji n\u00ear\u00eena qan\u00fbna S\u00fbr\u00eeyay\u00ee:<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mijara tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea ya dibistan\u00ee pirsgir\u00eakek gir\u00eeng a qan\u00fbn\u00ee derdixe hol\u00ea, ku bi t\u00eakildar\u00ee t\u00earahiya qan\u00fbn\u00ean S\u00fbriy\u00ea di parastina zarokan de, bi taybet\u00ee li dij\u00ee tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea di haw\u00eerdora perwerdehiy\u00ea de, \u00fb hevgirtina wan qan\u00fbnan bi peyman\u00ean dest\u00fbr\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee y\u00ean S\u00fbriy\u00ea re ye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tev\u00ee giraniya v\u00ea diyardey\u00ea \u00fb berfirehiya bandor\u00ean w\u00ea y\u00ean der\u00fbn\u00ee \u00fb civak\u00ee, qan\u00fbn\u00ean S\u00fbriy\u00ea ne xwed\u00ee gotinek e\u015fkere ku tund\u00fbt\u00fbjiya dibistan\u00ee s\u00fbcdar bike an j\u00ee parastinek taybet ji bo zarokan peyda bike li dij\u00ee tund\u00fbt\u00fbjiya ji aliy\u00ea mamosteyan an kes\u00ean berpirsiyar \u00ean perwerdehiy\u00ea. Belk\u00ee, madeya (185) ya Qan\u00fbna Cezay\u00ea bi \u015f\u00eawazek\u00ee nakok t\u00ea, ku dest\u00fbr dide bav \u00fb dayik \u00fb mamosteyan ku zarokan li bin nav\u00ea \u201c\u015f\u00eawaz\u00ean terbiye\u201d l\u00eadan\u00ea bikin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev gotin, bi rast\u00ee, dibe sedema ku kes\u00ean ku li dij\u00ee zarokan tund\u00fbt\u00fbj\u00ee dikin, bi nav\u00ea \u201cterbiye\u201d ji cezay\u00ea xelas bibin, b\u00eay\u00ee ku yasadar t\u00eagihi\u015ftinek diyarkir\u00ee ji bo \u201cadet\u00ean gi\u015ft\u00ee\u201d an j\u00ee s\u00eenor\u00ean zelal y\u00ean terbiya dest\u00fbrdar dan\u00eebe. Bi v\u00ee away\u00ee, nirxandina qan\u00fbn\u00ee r\u00ea dide \u015f\u00eerovey\u00ean cuda li gor\u00ee haw\u00eerdor\u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee, ku dikare der\u00ee veke ji bo kiryar\u00ean dijwar an j\u00ee \u015fermbar ku r\u00fbmet \u00fb saxlema zarokan xeter bike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ev madde bi awayek\u00ee bingeh\u00een dijber\u00ee madeya 22 ya ragihandina dest\u00fbr\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea ya sala 2025an e, ku t\u00ea de parastina zarokan ji dan\u00fbstendina xirab weke erkek\u00ee li ser mil\u00ea dewlet\u00ea hatiye destn\u00ee\u015fankirin. Her weha dijber\u00ee Qan\u00fbna Maf\u00ean Zarokan a hejmara 21 ya sala 2021an e, ku madeya (14) ya w\u00ea dib\u00eaje: \u201cMaf\u00ea zarok heye ku ji hem\u00fb \u015f\u00eawaz\u00ean tund\u00fbt\u00fbj\u00ee, xerabkirin, ne\u00e7arb\u00fbn an \u015f\u00fb\u015f\u00ee were parastin, \u00fb dewlet div\u00ea tedb\u00eer\u00ean p\u00eaw\u00eest bigire da ku v\u00ea yek\u00ea bipar\u00eaze.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her weha domandina madeya (185) binp\u00eakirina peyman\u00ean navnetewey\u00ee y\u00ean S\u00fbriy\u00ea ye, bi taybet\u00ee Peymana Maf\u00ean Zarokan ya 1989an, ku di madeya (19) de daxwaz dike ku zarok ji \u201chem\u00fb \u015f\u00eawaz\u00ean tund\u00fbt\u00fbj\u00ee an j\u00ee zirar\u00ea\u201d were parastin, \u00fb di madeya (28) de j\u00ee dib\u00eaje ku r\u00eaxistina perwerdehiy\u00ea div\u00ea bi r\u00fbmeta mirov\u00ee ya zarok re hevgirt\u00ee be. Her weha ev madde dijber\u00ee Peymana Li Dij\u00ee \u00ca\u015fkencey\u00ea ya 1984an e, ku her \u015f\u00eawaz\u00ea muameleya dijwar an ne-mirov\u00ee qedexe dike, b\u00eay\u00ee guhdana bi armanc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di rew\u015f\u00ean ku tund\u00fbt\u00fbj\u00ee dibe sedema bir\u00eendar\u00ee an j\u00ee astengiyek may\u00eende li zarok \u00e7\u00eabibe, ev kiryar wek\u00ee s\u00fbcek \u201c\u00eeza\u201d t\u00ea hesibandin \u00fb di bin qan\u00fbna gi\u015ft\u00ee ya cezay\u00ea de t\u00ea nirxandin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de, madey\u00ean 540, 541 \u00fb 542 y\u00ean Qan\u00fbna Cezay\u00ea t\u00eane sepandin, ku s\u00fbc\u00ea \u00eezay\u00ea li gor\u00ee giraniya zirar \u00fb dem\u00ea rawestandina kar\u00ea kes\u00ea ziyanl\u00eakir\u00ee dabe\u015f dikin. Heke dem\u00ea rawestan\u00ea ji deh rojan k\u00eamtir be, ew wek\u00ee \u00eezayek h\u00easan t\u00ea hesibandin \u00fb bi girtina kurt an j\u00ee cezay\u00ea daray\u00ee t\u00ea cezakirin. Heke ji b\u00eest rojan z\u00eadetir be, ceza t\u00ea girankirin heta ku bigih\u00eeje s\u00ea salan girtin\u00ea \u00fb cezay\u00ea daray\u00ee.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Madeya (545) j\u00ee ceza girantir dike heke kes\u00ea ziyanl\u00eakir\u00ee zarokek bin 15 sal\u00ee be, ji ber ku temen\u00ea bi\u00e7\u00fbk wek\u00ee \u015fert\u00ea girankirin\u00ea t\u00ea hesibandin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bi v\u00ee away\u00ee, dikare were gotin ku qan\u00fbna S\u00fbriy\u00ea h\u00een j\u00ee b\u00eay\u00ee gotin\u00ean zelal e ku tund\u00fbt\u00fbjiya perwerdehiy\u00ea s\u00fbcdar bike \u00fb w\u00ea ji \u00e7ar\u00e7oveya kiryar\u00ean ku bi nav\u00ea \u201cterbiye\u201d t\u00eane rewa kirin derxe. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, p\u00eadiviya reformek yasay\u00ee heye ku madeya (185) jin\u00fbve binerx\u00eene \u00fb qan\u00fbn\u00ean netewey\u00ee bi standard\u00ean navnetewey\u00ee re hevaheng bike.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>Mekan\u00eezmaya gil\u00ee \u00fb p\u00eavajoy\u00ean qan\u00fbn\u00ee:<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wel\u00eey\u00ea zarok\u00ea an j\u00ee n\u00fbner\u00ea wan xwed\u00ee maf\u00ea vekirina dozeke cezakirin\u00ea li dij\u00ee kes\u00ea kiryar kir\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee dozgeha gi\u015ft\u00ee bike li cih\u00ea ku s\u00fbc l\u00ea qewim\u00ee ye. Div\u00ea \u015fikayet agahiy\u00ean zelal li ser \u015fikayetker \u00fb kes\u00ea t\u00ea \u015fikayet kirin hebin, tev\u00ee nav, navn\u00ee\u015fan \u00fb \u015firoveya b\u00fbyer\u00ea, \u00fb rapora bij\u00ee\u015fk\u00ee j\u00ee t\u00ea de hebe heke peyda be.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di naveroka \u015fikayet\u00ea de t\u00ea daxwazkirin ku dozgeha gi\u015ft\u00ee doza gi\u015ft\u00ee dest p\u00ea bike \u00fb kes\u00ea t\u00ea s\u00fbcdarkirin bi s\u00fbc\u00ea \u00eezay\u00ea bide dadgeh\u00ea. Her weha, wel\u00ee dikare daxwaza tezm\u00eenat\u00ea j\u00ee bike ji bo zirar\u00ean madd\u00ee \u00fb manew\u00ee, li gor\u00ee madeya (138) ya Qan\u00fbna Cezay\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di heman dem\u00ea de, dikare \u015fikayeteke \u00eedar\u00ee j\u00ee li r\u00eaveberiya perwerdehiy\u00ea were kirin da ku tedb\u00eer\u00ean disiplin\u00ee li dij\u00ee kes\u00ea kiryar hat\u00ee girtin.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>Encam \u00fb p\u00ea<\/b><b>\u015f<\/b><b>niyar:<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tund\u00fbt\u00fbj\u00ee li dij\u00ee zarokan di dibistanan de yek ji kiryar\u00ean her\u00ee xeter e ji bo avakirina der\u00fbn\u00ee \u00fb civak\u00ee ya zarokan, ji ber ku bandor\u00ean k\u00fbr \u00e7\u00eadike wek\u00ee k\u00eamb\u00fbna baweriya bi xwe, z\u00eadeb\u00fbna tirs \u00fb depresyon, ku dikare bibe sedema ku zarok ji dibistan\u00ea d\u00fbr bikeve an j\u00ee bi \u201cfobiyaya dibistan\u00ea\u201d were t\u00eakildar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ji ber ku zarok bingeha civak\u00ea ye, div\u00ea hik\u00fbmeta demk\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea reformek berfireh a qan\u00fbn\u00ee bike, madeya (185) betal bike, \u00fb qan\u00fbn\u00ean n\u00fb \u00e7\u00eabike ku hem\u00fb \u015f\u00eawaz\u00ean tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea s\u00fbcdar bikin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her weha p\u00eadiv\u00ee ye ku hi\u015fmendiya malbat\u00ee \u00fb civak\u00ee were bilindkirin, mekan\u00eezmay\u00ean \u015fikayet\u00ea were \u00e7alakirin, mamoste were perwerdekirin li ser r\u00eabaz\u00ean perwerdehiya modern, \u00fb rola \u015f\u00eawirmend\u00ean civak\u00ee \u00fb der\u00fbn\u00ee di dibistanan de were xurtkirin da ku b\u00fbyer\u00ean tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea z\u00fb werin \u00e7areserkirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u00eedyoyek ku li ser medyaya civak\u00ee, di destp\u00eaka cotmeha 2025an  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1172,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"link","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[574,569,573,576,562,570,575,572,571],"class_list":["post-1470","post","type-post","status-publish","format-link","has-post-thumbnail","hentry","category-1","tag-adeten-gisti","tag-mafen-mirovan","tag-mafen-zarokan","tag-qanunen-suriyaye","tag-reforma-qanune","tag-reforma-yasayi","tag-tundiya-dibistane","tag-tundiya-perwerdehiye","tag-yasayen-suriyaye","post_format-post-format-link"],"acf":{"pdf":1463,"subtitle":"Gerek e \u00e7ar\u00e7oveyeke taybet bo tawankirina tund\u00eeya di hundir\u00ea dezgeh\u00ean f\u00earkirin\u00ea were dan\u00een ji bo garant\u00eekirina j\u00eengeheke f\u00earkirin\u00ea ya ewle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1470"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1472,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1470\/revisions\/1472"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/share4justice.org\/kmr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}